Sturla Böšvarsson
sturla@sturla.is

Alžingi
563 0500
3. desember 2008

Įvarp forseta Alžingis, Sturlu Böšvarssonar, viš setningu rįšstefnu um eftirlit löggjafaržingsins meš framkvęmdarvaldinu, į Hótel Hilton Nordica 1. des. 2008.

 

Forseti Ķslands hr. Ólafur Ragnar Grķmsson, įgętu rįšstefnugestir.

 

Ég vil byrja į žvķ aš óska okkur öllum til hamingju meš fullveldisdaginn, en ķ dag minnumst viš žess aš 90 įr eru lišinn frį žvķ aš Ķsland varš fullvalda rķki. Um leiš bżš ég ykkur velkomin til žessarar rįšstefnu um eftirlit löggjafaržinga.

Žaš er nokkuš um lišiš sķšan įkvešiš var aš Alžingi stęši fyrir žessari rįšstefnu. Tildrögin voru žau aš forsętisnefnd Alžingis įkvaš ķ jśnķ sl. aš fį  sérfręšinga til aš fara yfir lagareglur um žingeftirlit og leggja mat į hvort breytinga vęri žörf. Um žaš efni fjallaši ég viš žingslit sķšast lišiš vor og vék žį aš žeim umbreytingum sem unniš hefur veriš aš innan Alžingis og sagši m.a.:

 

,, Einn veigamikill žįttur ķ žessu umbótaferli hefur veriš aš styrkja eftirlitshlutverk Alžingis. Ég tel aš efla žurfi sérstaklega eftirlitshlutverk fastanefndanna og aš opna eigi einstaka nefndarfundi fyrir fjölmišlum og hagsmunaašilum. Ķ žvķ skyni lagši ég ķ lok aprķl fyrir forsętisnefnd tillögur um opna nefndarfundi og voru žęr einróma samžykktar. Meš žessari samžykkt forsętisnefndar hefur veriš stigiš mjög veigamikiš skref sem į eftir aš breyta įsżnd žingsins sem eftirlitsašila meš störfum framkvęmdarvaldsins.“

 

Tilvitnun lżkur. Eins og žekkt er žį geta nefndir žingsins nś haldiš opna fundi sem er sjónvarpaš lķkt og žingfundum. Žetta gerir eftirlitshlutverk nefndanna sżnilegra og lķklegara til įrangurs og bżšur upp į kröftugra fyrirbyggjandi eftirlit į lķšandi stundu. Sķšar ķ ręšu minni fjallaši ég um lagareglur er varšar žingeftirlit og sagši m.a.:

  

,,Įstęša žess aš ég legg svo mikla įherslu į eftirlitshlutverk Alžingis er sś eindregna skošun mķn aš žingeftirlitiš sé auk löggjafarstarfsins veigamesta hlutverk Alžingis... Mér finnst ešlilegt aš fram fari heildarendurskošun į žeim lagareglum sem gilda um žingeftirlitiš. Ég hyggst žvķ leggja fyrir forsętisnefnd tillögu um skipan nefndar sem fari yfir gildandi lagareglur, skoši įlitaefni, rannsaki žį žróun sem oršiš hefur ķ žessum efnum ķ nįgrannalöndum okkar ekki sķst į Noršurlöndum og skili sķšan skżrslu til forsętisnefndar.“

 

Svo mörg voru žau orš.

Sķšastlišiš sumar skipaši forsętisnefnd Alžingis svo vinnuhóp sérfręšinga  til aš rżna ķ žingeftirlitiš og lagareglur er žaš varšar og gera tillögur til forsętisnefndar um žaš efni. Nišurstaša žessa vinnuhóps į eftir aš verša mikilvęgt innlegg ķ umręšu viš  stefnumótun  og e.t.v. breytta löggjöf į žessu sviši.

 

Bryndķs Hlöšversdóttir ašstošarrektor Hįskólans į Bifröst, sem er formašur vinnuhópsins, mun ķ erindi sķnu hér į eftir m.a. fara yfir stöšu žingeftirlits į Ķslandi, en meš henni skipa vinnuhópinn Ragnhildur Helgadóttir prófessor viš lagadeild HR og Andri Įrnason hęstaréttarlögmašur. Meš žeim starfar Įsmundur Helgason ašallögfręšingur Alžingis.

Sś hugmynd kom fljótlega fram eftir skipun nefndarinnar aš gagnlegt vęri aš efna til rįšstefnu um žingeftirlit ķ tengslum viš žessa vinnu. Žótti viš hęfi aš rįšstefnan vęri haldin į fullveldisdaginn og mį segja aš sś tķmasetning sé framlag Alžingis til žess aš halda ķ heišri og minnast žeirra mikilvęgu og merku tķmamóta ķ sögu okkar. Um leiš er tękifęriš notaš til žess aš hvetja til žess aš fullveldisdagurinn  verši ķ framtķšinni notašur til aš fjalla um mikilvęg mįlefni er varša ķslenska stjórnskipan. 

 

Žegar įkvešiš var aš efna til žessarar rįšstefnu voru ašstęšur ķ žjóšfélaginu vissulega allt ašrar en žęr eru ķ dag. Engan óraši fyrir žvķ aš veröldin öll yrši skekin af žeim öflum fjįrmįlalķfsins sem ógna afkomu einstaklinga og žjóša og aš viš ęttum eftir aš standa frammi fyrir öšrum eins efnahagsįföllum og viš gerum ķ dag. Viš žessar ašstęšur reynir į eftirlitshlutverk Alžingis.  Žrįtt fyrir gagnrżni og hörš višbrögš gagnvart Alžingi aš undanförnu  žį hefur  Alžingi leitast viš aš standa undir  žeim kröfum sem eftirlitshlutverk žess leggur žvķ į heršar, auk žess sem alžingismenn hafa veriš ķ önnum viš björgunarašgeršir meš beinum og óbeinum hętti vegna bankahrunsins.

Žó aš hljótt hafi fariš fór fljótlega ķ gang innan Alžingis vinna viš gerš frumvarps um rannsókn į ašdraganda og orsökum falls ķslenska bankakerfisins. Hér var um aš ręša verk sem krafšist vandlegs undirbśnings og tók žvķ sinn tķma. Vegna žeirrar gagnrżni sem Alžingi sętir stundum vil ég sérstaklega taka žaš fram aš öll vinna viš žetta lagafrumvarp var ķ höndum Alžingis og stofnanir framkvęmdavaldsins komu aš engu leyti aš samningu žess. Gerš žessa frumvarps er žvķ stašfesting į žeirri žróun sem oršiš hefur innan Alžingis og lżsir sér ķ auknu faglegu sjįlfstęši žingsins. Žaš er lķka mikilvęgt aš breiš samstaša tókst um aš leggja fyrir žingiš frumvarp um rannsókn bankahrunsins og tengdra atburša. Frumvarpiš, sem er aušvitaš hluti af žingeftirlitinu, var unniš į vegum forseta Alžingis ķ mjög góšu samstarfi viš formenn allra stjórnmįlaflokkanna. Frumvarpiš er nś til mešferšar ķ allsherjarnefnd Alžingis og veršur vonandi aš lögum įšur en langt um lķšur.

 

Ķ 39. gr. stjórnarskrįrinnar er kvešiš į um įkvešna leiš til aš rannsaka mikilvęg mįl er almenning varšar. Žar segir aš Alžingi geti skipaš nefndir alžingismanna til aš annast slķkar rannsóknir og aš unnt sé aš veita slķkum nefndum rétt til aš heimta skżrslur af embęttismönnum og žeim sem tiltekiš mįl varšar sem er til rannsóknar į vegum žingsins.  Žessi heimild Alžingis er einn žįttur ķ žvķ mikilvęga hlutverki žingsins aš sżna framkvęmdarvaldinu ašhald og hafa eftirlit meš rįšherrum og žeirri stjórnsżslu sem undir žį heyrir. Nišurstaša  flutningsmanna frumvarpsins um rannsóknarnefnd var hins vegar sś aš ķ ljósi ašstęšna vęri lķklegra aš vķštękari sįtt mundi nįst um rannsóknina ef hśn vęri ķ höndum nefndar sem yrši skipuš óhįšum einstaklingum sem stašiš hefšu utan viš įtök stjórnmįlanna.

 

Nefndinni sem ętlaš er aš rannsaka hrun bankakerfisins er žrišja nefndin sem Alžingi kemur į fót į sl. tveimur įrum og sem lżtur aš rannsókn į afmörkušu mįli er almenning varša. Ķ maķ 2006 samžykkti Alžingi žingsįlyktun um skipun nefndar til aš rannsaka gögn sem snerta öryggismįl Ķslands į įrunum 1945–1991 og ķ mars 2007 setti Alžingi lög um skipan nefndar til aš kanna starfsemi vist- og mešferšarheimila fyrir börn, Breišavķkurnefndina.  Žessar rannsóknarnefndir undirstrika aš Alžingi hefur veriš aš fara inn  į nżjar brautir ķ eftirlitshlutverki sķnu. Ķ ljósi  žessarar žróunar tel ég mikilvęgt aš Alžingi móti skżra stefna ķ žeim tilgangi aš tryggja skynsamlega skipan mįla hvaš varšar žingeftirlit  sem tryggir  réttlįta framkvęmd rķkisvaldsins.

 

Ķ žeirri endurskošun sem unnin er į žingeftirliti hér į landi er vissulega naušsynlegt aš lęra af reynslu grann- og vinažjóša okkar.  Žaš er žvķ sérlega įnęgjulegt aš žrķr valinkunnir fręšimenn frį Danmörku, Noregi og Svķžjóš, uršu viš ósk okkar um aš greina frį stöšu žessara mįla ķ sķnum löndum. Allt eru žetta menn sem hafa mikla žekkingu į žessu sviši. Ég vil žvķ bjóša velkomna hingaš žį Fredrik Sejersted lögmann ķ Osló, Claus Dethlefsen, ašallögfręšing danska žingsins og Ulf Christofferson, ašstošarskrifstofustjóra sęnska žingsins. Žaš veršur mjög įhugavert aš kynnast žvķ sem žeir hafa til mįlanna aš leggja hér į eftir.

 

Um leiš og ég segi žessa rįšstefnu setta vil ég fela Ragnhildi Helgadóttur, fyrrverandi forseta nešrideildar Alžingis  og rįšherra, aš taka viš stjórn fundarins.


Til baka


Yfirlit ręša